«Σταμάτα να τρέχεις, θα χαλάσεις τα γόνατά σου!»
Είναι μία από τις συχνότερες συμβουλές που ακούει κάποιος όταν ξεκινά το τρέξιμο, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 40 ή των 50 ετών.
Είναι όμως επιστημονικά σωστή; Η σύγχρονη έρευνα αμφισβητεί την αντίληψη ότι κάθε χιλιόμετρο που διανύουμε προκαλεί αναπόφευκτα φθορά στις αρθρώσεις μας.
Αντίθετα, η κατάλληλη σωματική δραστηριότητα φαίνεται πως αποτελεί σημαντικό σύμμαχο για τη διατήρηση της κινητικότητας και της λειτουργικότητας των γονάτων.
Προκαλεί το τρέξιμο οστεοαρθρίτιδα;
Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2023 εξέτασε τη σχέση μεταξύ τρεξίματος και εμφάνισης οστεοαρθρίτιδας γόνατος.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, βραχυπρόθεσμα, το τρέξιμο δεν συσχετίστηκε με επιδείνωση των ακτινολογικών ευρημάτων οστεοαρθρίτιδας ή των αναφερόμενων συμπτωμάτων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το τρέξιμο είναι κατάλληλο για όλους ή ότι προστατεύει από κάθε μυοσκελετικό πρόβλημα. Σημαίνει, ωστόσο, ότι η γενικευμένη άποψη πως το τρέξιμο καταστρέφει τα γόνατα δεν επιβεβαιώνεται από τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.
Ο αρθρικός χόνδρος δεν λειτουργεί σαν ένα εξάρτημα που απλώς φθείρεται
Οι αρθρώσεις μας είναι ζωντανοί βιολογικοί ιστοί που ανταποκρίνονται στα μηχανικά φορτία.
Ο αρθρικός χόνδρος δεν διαθέτει δική του αιμάτωση και η ανταλλαγή θρεπτικών συστατικών πραγματοποιείται κυρίως μέσω του αρθρικού υγρού.
Η εναλλαγή φόρτισης και αποφόρτισης κατά την κίνηση συμβάλλει σε αυτή τη διαδικασία.
Επομένως, η πλήρης αποφυγή της δραστηριότητας από φόβο μήπως καταπονηθεί το γόνατο δεν αποτελεί απαραίτητα την καλύτερη επιλογή.
Γιατί μπορεί να πονάει το γόνατο μετά το τρέξιμο;
Ο πόνος δεν σημαίνει πάντοτε ότι έχει προκληθεί βλάβη στον χόνδρο.
Μπορεί να σχετίζεται με απότομη αύξηση της προπονητικής επιβάρυνσης, ανεπαρκή μυϊκή ενδυνάμωση, προηγούμενο τραυματισμό ή κάποιο συγκεκριμένο μυοσκελετικό πρόβλημα.
Συχνές καταστάσεις στους δρομείς είναι το επιγονατιδομηριαίο σύνδρομο πόνου, οι τενοντοπάθειες και το σύνδρομο λαγονοκνημιαίας ταινίας.
Η σωστή διάγνωση είναι σημαντική, ιδιαίτερα όταν ο πόνος επιμένει, συνοδεύεται από οίδημα ή περιορίζει την καθημερινή λειτουργικότητα.
Πώς προστατεύουμε τα γόνατά μας όταν τρέχουμε;
Η σταδιακή αύξηση της προπονητικής επιβάρυνσης είναι σημαντικότερη από την προσπάθεια να διανύσουμε πολλά χιλιόμετρα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Η ενδυνάμωση του τετρακεφάλου, των γλουτιαίων και των υπόλοιπων μυϊκών ομάδων των κάτω άκρων συμβάλλει στη βελτίωση της λειτουργίας και του ελέγχου της κίνησης.
Εξίσου σημαντικά είναι η επαρκής αποκατάσταση μεταξύ των προπονήσεων, ο κατάλληλος εξοπλισμός και η έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων που απαιτούν αξιολόγηση.
Για ανθρώπους που επιστρέφουν στο τρέξιμο έπειτα από μακρά περίοδο αδράνειας, ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα που συνδυάζει περπάτημα και ήπιο τρέξιμο μπορεί να αποτελέσει μια λογική αφετηρία.
Έχω ήδη οστεοαρθρίτιδα. Πρέπει να σταματήσω να τρέχω;
Όχι απαραίτητα.
Η διάγνωση της οστεοαρθρίτιδας δεν συνεπάγεται αυτόματα την πλήρη διακοπή κάθε αθλητικής δραστηριότητας.
Η απόφαση εξαρτάται από τη βαρύτητα της πάθησης, τα συμπτώματα, τη λειτουργική κατάσταση, το ιστορικό τραυματισμών και την ανταπόκριση του ασθενούς στην άσκηση.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η κατάλληλα προσαρμοσμένη σωματική δραστηριότητα αποτελεί βασικό μέρος της συντηρητικής αντιμετώπισης.
Τί συμπεραίνουμε;
Το γόνατο δεν χρειάζεται ακινησία για να παραμείνει υγιές. Χρειάζεται σωστή και προοδευτική φόρτιση.
Το τρέξιμο αναψυχής δεν έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί από μόνο του οστεοαρθρίτιδα. Αντίθετα, η τακτική κίνηση και η μυϊκή ενδυνάμωση μπορούν να υποστηρίξουν τη λειτουργία των αρθρώσεων.
Όταν όμως εμφανίζεται επίμονος πόνος, η λύση δεν είναι ούτε η αδιαφορία ούτε η οριστική εγκατάλειψη της άσκησης, αλλά η σωστή ορθοπαιδική αξιολόγηση.
Δρ. Ηρακλής Πατσόπουλος
ArthroAthens
